Gestalt gaat over groeien
in de zin van een compleet mens worden door spontaner en meer open te worden. Het betekent op je eigen voeten gaan staan en experimenteren met nieuw gedrag. Gestalt leert je je leven als kunst, als een creatief proces te beschouwen. Gestalt is het Duitse woord voor samenhangend geheel, een geheel dat meer is dan de som der delen.
Om ons de weg te wijzen zijn talloze groeimodellen ontworpen, die in kaart brengen wat we zouden moeten doen om blij of op z'n minst tevreden te worden. Mijn favoriete model is de theorie van de vijf Gestalt lagen, waarin het gaat over verschillen in bewustzijn:
De clichélaag
De laag die het dichtst aan de oppervlakte ligt, is de clichélaag. Als we elkaar per ongeluk op straat tegenkomen, zitten we er gelijk in: Hé, hoe gaat het met je? Goed? Ja, met mij ook. Alles in orde. Geen klagen.
De rollenlaag
We denken dat we onze rollen zijn en gedragen ons alsof we niet meer dan de moeder, de juf, de therapeut, de dokter, de student zijn. We spelen spelletjes om niet het achterste van onze tong te laten zien.
Impasse
Als op een dag blijkt dat we ondanks dat we ons best doen toch niet krijgen waar we werkelijk naar verlangen, raken we gefrustreerd en komen in de derde laag terecht die de impasse heet. In deze laag werken de antwoorden die we hebben geleerd niet meer, waardoor we ons verward voelen.
Implosieve laag
In Gestalt therapie heet de laag van de impasse vruchtbaar, omdat we gedwongen worden om uit het idee te stappen dat er iets op te lossen valt. En zo zakken we als vanzelf naar de implosieve laag, waarin we niet om de signalen van ons lijf heen kunnen. Alleen denken helpt niet meer.
Explosieve laag
We gaan met geknepen kontjes en slapende zintuigen door het leven tot we ploffen of inzakken en in de vijfde laag, de laag van de Explosie, belanden. In deze laag mogen we weer ademen en in beweging komen. We mogen weer lachen en huilen, zeggen wat we te zeggen hebben, boos worden, met overgave seks beleven en echte aandacht geven en ontvangen. Het gaat hier om een doorbraak, die je het gevoel kan geven dat je opnieuw wordt geboren. Doordat je jezelf tot expressie brengt, word je wie je werkelijk bent: een authentiek, uniek, vrij en compleet mens.